Ég var 33 ára þegar ég kynntist manninum sem seinna átti eftir að verða eiginmaður minn og lífsförunautur. Við vorum aðeins búin að vera saman í 12 mánuði þegar ég varð ólétt þrátt fyrir að vera á pillunni. Ég varð alsæl við þá tilhugsun að verða loks mamma, en hinn tilvonandi faðir var ekki eins spenntur. Fannst hann ekki tilbúinn í föðurhlutverkið. En eftir að Dúlli fæddist sá hann ekki sólina fyrir honum og þeir urðu strax hinir mestu mátar. Þegar Dúlli var 7 mánaða ákváðum við að eignast annað barn strax svo systkinin hefðu félagsskap í uppvextinum. Við vissum vel að við vorum engin unglömb og andvökunætur yrðu ekki auðveldari eftir því sem árin færðust yfir.

Tveimur mánuðum síðar (9 mánuðum eftir fæðingu Dúlla) byrjuðu blæðingar aftur og ég bjóst við að verða ólétt fljótlega. Síðan liðu mánuðirnir einn af öðrum og eftir 6 mánuði þegar ég var að kaupa óléttupróf sá ég egglosmæli í sömu hillu. Aha, ég hlýt að vera að gera eitthvað vitlaust úr því ég er ekki enn orðin ólétt. Ég notaði þá í 3 mánuði, og sá strax að tíðahringurinn minn er mjög stöðugur (26-27 dagar) og mínir útreikningar á egglosi hingað til hárréttir. Þá þótti mér líklegt að eitthvað væri að enda hafði ég fengið barnsfararsótt eftir fæðingu Dúlla og vissi að oft yrðu skemmdir á eggjaleiðurum og eggjastokkum í kjölfarið. Þegar hér var komið sögu, höfðum við reynt markvisst að eignast barn í 9 mánuði. Bóndinn var aðallega undrandi í hvert sinn sem blæðingar byrjuðu, en ég fann meira fyrir gremjublönduðum vonbrigðum.

Ég byrjaði á að fara til heimilislæknis sem sagði okkur að það gæti tekið 2 ár að verða ólétt, þótt allt væri í lagi, henni fannst fullsnemmt að byrja rannsóknir úr því við vorum BARA búin að reyna í 9 mánuði. En sendi mig í blóðprufur til að kanna hvort hormónar væru eðlilegir eftir barnsfæðinguna og hvort egglos væri örugglega byrjað aftur. Blóðprufan sýndi að allt var eins og best verður á kosið. Svo hún mælti með því að sæðið í bóndanum yrði rannsakað næst til að ganga úr skugga um að ekkert væri að þar. Því næsta skref hjá mér væri frekari rannsóknir þar á meðal kviðarholsspeglun og það væri ekki réttlætanlegt að senda mig í slíka aðgerð án þess að kanna hvort sæði bóndans hefði orðið fyrir skakkaföllum frá því Dúlli var getinn rúmum 2 árum áður.

Hún spurði hvort hún ætti að vísa okkur niður á glasafrjóvgunardeild, en ég afþakkaði. Á þeim tíma hélt ég að biðin væri 3-4 ár og þetta væri afar erfitt og flókið ferli.
Ég vildi frekar láta rannsaka hvort eggjaleiðararnir væru opnir og hafði ég ekki hugmynd um að læknar Tæknifrjóvgunar sæu alltaf um að rannsaka ástæður ófrjósemi áður en til glasafrjóvgunar kæmi. Mikið sé ég eftir að hafa afþakkað tilvísun á þessum tímapunkti, það hefði ábyggilega sparað okkur heilt ár í þessari erfiðu bið.

Heimilislæknirinn sendi beiðni til kvensjúkdómalæknis sem hafði aldrei samband við mig, og að lokum fór ég í gulu skrána og valdi mér lækni af handahófi. Að skoðun lokinni sagði læknirinn að allt væri eðlilegt, hún fyndi ekkert athugunarvert. Svo var ég send aftur í blóðprufur (sennilega þær sömu og heimilislæknirinn) sem komu glimrandi út og þá sendi læknirinn tilvísun til annars kvensjúkdómalæknis með beiðni um kviðarholsspeglun. Sá læknir sem ég hafði valið mér hafði ekki aðgang að skurðstofu. Eitthvað skolaðist beiðnin mín til á milli þessara 2 lækna, það tók marga mánuði, hringingar og bréfaskriftir, að komast í þessa speglun. Hún er lítil aðgerð gerð í svæfingu, þar sem 3 göt eru gerð á kviðinn, hann blásinn upp, myndavél rennt inn um eitt gatið og áhöldum um hin tvö. Þá kom í ljós að báðir eggjaleiðarar voru stíflaðir, en samt slapp örlítið litarefni í gegn um annan leiðarann.

Eggjastokkurinn þeim megin var hins vegar illa farinn af legslímuflakki og það var fjarlægt í aðgerðinni. Læknirinn sem framkvæmdi aðgerðina sagði að ég gæti sennilega orðið ólétt upp á eigin spýtur, en ég þyrfti að fara á pilluna í 6 mánuði til að hjálpa til við að uppræta legslímuflakkið, eftir það gæti ég byrjað að reyna aftur. Svo sendi hann niðurstöðurnar til læknisins sem vísaði á hann. Sá læknir hringdi í mig og sagðist vera ósammála skurðlækninum um frjósemi mína eða gagnsemi þess að fara á pilluna í 6 mánuði, sér litist ekkert á myndirnar sem hann hafði tekið innvortis eða aðgerðalýsinguna og spurði hvort hún ætti að senda beiðni niður á glasadeild. Þá var ég búin að fræðast meira um glasafrjóvganir og vissi að biðlistinn væri rétt um ár og við orðin ákveðin í að stækka fjölskylduna. Svo við ákváðum að fara alla vega í viðtalið og heyra hvað okkar færustu sérfræðingar í ófrjósemismálum hefðu að segja. En við vonuðum að sjálfsögðu að ég yrði ólétt á náttúrulegan hátt áður en til þess kæmi.

Þegar hér var komið sögu höfðum við reynt markvisst að eignast barn í eitt ár og 7 mánuði. Að vísu höfðum við hætt við að eignast annað barn í nokkra mánuði, en strákurinn okkar varð mikið veikur og þurfti að fara í nokkrar aðgerðir og dvelja inni á sjúkrahúsi, þess vegna var ég ekkert að reka á eftir kviðarholsspegluninni. Eftir að honum batnaði tókum við aftur upp þráðinn þar sem frá var horfið. Núna upplifði pabbinn gremjublönduð vonbrigði, en ég reiðiblandin vonbrigði í hvert sinn sem blæðingar byrjuðu.

Einhverra hluta vegna fór ég endalaust að rekast á reynslusögur fólks sem hafði alist upp við ömurleg skilyrði í barnæsku sinni, greinar um vaxandi fjölda fæddra barna sem þurftu á fyrstu vikum lífs síns að berjast við fráhvarfseinkenni vegna eiturlyfjaneyslu móður sinnar og fólk sem vegna fátæktar gat varla séð börnum sínum farborða. Hér vorum við, reglufólk, búin að koma okkur vel fyrir fjárhagslega, fengum ekki börnin sem við þráðum, en blessuð börnin héldu áfram að hrúgast niður hjá óreglufólki og dópistum. Eðlilega verður maður svolítið reiður og sár út í óskiljanlegt ranglætið. Og svo vissi maður að nokkrum hæðum ofar í sömu byggingu og Tæknifrjóvgun var óvelkomnum börnum eytt daglega, það fannst okkur afar sorglegt, hvers vegna eru börn send til fólks sem getur ekki eða vill ekki eignast börn, af hverju eru þau ekki send til okkar eða annars fólks sem hefur reynt að eignast börn í áraraðir.

Þegar við fórum í viðtal til læknis á glasafrjóvgunardeildinni var ég að sjálfsögðu send í blóðprufur í 3 skipti. En ég var líka í fyrsta skipti skoðuð með sónar í ferlinu og þar sást sepi innan í leginu. Læknirinn tjáði mér að ég væri með þessa fínu lykkju frá náttúrunnar hendi, þótt ég yrði ólétt (sem hann taldi engar líkur á) þá myndi ég sennilega missa fóstur vegna sepans. Þar með fór ég í útskrap, sem er lítil aðgerð framkvæmd í svæfingu, en sepinn fór ekki allur. Því næst fór ég í legholsspeglun, þar sem myndavél og áhöldum er rennt inn í legið neðan frá í svæfingu og þar fjarlægði læknirinn "sepa sem dugði í væna fingurbjörg". Þar með var búið að snurfusa legið að innan sem utan og við vongóð um að nú myndi heimaleikfimin bera árangur. Þetta var í mars en þá var liðið eitt ár og 8 mánuðir síðan við ákváðum að fjölga í fjölskyldunni. Læknirinn á Tæknifrjóvgun hafði enga trú á þessum opna eggjaleiðara og taldi hverfandi líkur á að tæknisæðing myndi bera árangur. Enda gæti ég þá orðið ólétt á náttúrulegan hátt, ef það væri raunin, fyrst við áttum ekki í erfiðleikum við getnað Dúlla 3 árum fyrr. Við ákváðum þá að sleppa tæknisæðingum en stefna á glasafrjóvgun.

Á meðan á þessu öllu stóð dundu á okkur endalausar spurningar frá vinum, kunningjum og vinnufélögum hvort við ætluðum nú ekki að fara að fjölga í fjölskyldunni, við værum jú engin unglömb, Dúlli verður að eignast litla systur eða lítinn bróður, blablabla. Við ákváðum að halda erfiðleikum okkar við barneignir út af fyrir okkur, en óhjákvæmilega varð ég að útskýra tíða fjarveru og endalausar aðgerðir fyrir nánustu vinnufélögum. Og þegar fleiri og fleiri vissu um ástand okkar stóð ekki á ráðleggingum. Þið eruð ábyggilega of stressuð, þess vegna verður þú ekki ólétt. Þetta held ég að sé vinsælasta goðsögnin um ófrjósemi. Sjáðu bara hana Gunnu, hún var búin að reyna í áraraðir og átti að fara í glasafrjóvgun, mánuði fyrir meðferð varð hún ólétt, alveg upp úr þurru. Og Lína, sem fór til útlanda og varð barasta ólétt, bara af því að hún náði að slappa af í sólinni. Og Stína sem fékk sér hund, um leið og hún fór að slappa af og hætta að hugsa um barneignir, þá varð hún ólétt. Og Ella sem ættleiddi, ári seinna fæddi hún stelpu. Þú þarft sumsé bara að hætta að hugsa um þetta og slappa svolítið af, þá verðurðu ólétt.

Jæja, ég hef umgengist margar konur sem eiga það sameiginlegt að eiga í erfiðleikum með að eignast börn, sumar hafa orðið óléttar eftir tæknisæðingu, sumar eftir glasa-eða smásjárfrjóvgun, nokkrar eftir kviðarholsspeglun þar sem fyrirstaða í eggjaleiðurum var fjarlægð, aðrar eftir inntöku frjósemislyfja eða sykursýkislyfja. Ég þekki um 20 konur sem hafa orðið óléttar eftir meira en 2 ára tilraunir þrátt fyrir að vera illa haldnar af streitu.

Raunar þekki ég bara eina konu sem hefur orðið ólétt án hjálpar eftir 2 ára barnleysi, ég veit ekki til þess að hún hafi neitt náð að slappa af, en hún var stödd á milli 2 tæknisæðinga. Nokkrar hafa lokið sínum barneignartilraunum og sæst við sitt hlutskipti að vera barnlausar, aðrar bíða eftir að ættleiða börn frá fjarlægum heimshlutum. Mér vitanlega hefur engin þeirra orðið ólétt þrátt fyrir að vera hætt að hugsa um óléttu. Og ég þekki nokkrar konur sem eru þegar búnar að ættleiða, og þær hafa ekki orðið óléttar þrátt fyrir að vera orðnar alsælar með börnin sín og sallarólegar. Svo mín óvísindalega niðurstaða er sú að streita hafi ekki neitt úrslitavald um hvort kona verður ólétt eður ei. Konum gengur misvel að verða óléttar, það getur verið ýmislegt að sem getur lagast sjálfkrafa á mörgum mánuðum eða árum, líkaminn er flókið fyrirbæri og við vitum ennþá sáralítið um hvernig hlutir virka (eða virka ekki) inni í honum.

Við fengum fljótlega bréf frá Glasafrjóvgunardeildinni þar sem okkur var tjáð að við ættum bókaðan tíma í glasafrjóvgun í febrúar 11 mánuðum seinna. Við ákváðum að nota tímann vel fram að því og vera alveg viss um að leiðararnir væru ónýtir, þá myndum við ekki þurfa að spá í getnaðarvarnir að glasafrjóvgun lokinni, hvort sem hún myndi heppnast eður ei. Því eins mikið og okkur langar í barn núna, þá get ég ekki hugsað þá hugsun til enda ef ég yrði óvænt ólétt 45 ára. Okkur finnst að hvert tímabil hafi ákveðinn sjarma í lífinu. Við erum bæði búin að djamma okkur södd, búin að mennta okkur, komin í ágætis húsnæði og með fínan bíl, við höfum ferðast mikið bæði hérlendis og erlendis. Undanfarin ár höfum við helgað okkur að barnastússi og viljum væntanlega fara að gera eitthvað annað eftir 10 ár. Ekki fara að byrja aftur þá á bleiuskiptingum, brjósta- og pelabarningi ásamt andvökunóttum og áhyggjum af því að eitthvað komi fyrir gullmolana sem hafa lent hjá manni.

Átta mánuðum seinna bólaði ekkert á óléttu, svo við ákváðum að fara í meðferðina, ég hringdi niður á deild og staðfesti að við ætluðum að nota tímann okkar 3 mánuðum seinna. Nú hafði ófrjósemin varað svo lengi að hún var orðinn hluti af daglegu lífi. Við vorum að mestu hætt að svekkja okkur á Rósu frænku sem mætti samviskulega mánaðarlega og líka hætt að spenna okkur upp eftir því sem leið á mánuðinn, við vorum búin að sætta okkur við að þetta gengi ekki upp hjá okkur á náttúrulegan hátt.

Á þessum tíma komst ég í samband við konur á netinu sem höfðu barist við barnleysi og ófrjósemi í langan tíma. Að komast loksins í kynni við einhvern sem skildi um hvað ég var að tala og komast í hafsjó af alls kyns frjóðleik um allt sem viðkemur ófrjósemi var ómetanlegt og mér létti heilmikið að lesa þeirra reynslusögur og fræðast um það sem þær voru búnar að prófa. Við vorum náttúrlega svo einstaklega heppin að Dúlli ákvað að koma til okkar óboðinn, það munar gífurlega miklu að hafa barn til að knúsa á meðan maður bíður eftir að eignast fleiri börn. Tilfinningaskalinn er ólíkt vægari en hjá þeim sem bíða svo mánuðum og árum skiptir með fangið tómt. Ég get ekki ímyndað mér hversu mikill sá sársauki er, sumt getur maður ekki skilið til fullnustu nema upplifa það sjálfur. Og þau pör sem lenda í því að missa fóstur, jafnvel oftar en einu sinni og oftar en tvisvar, stundum skilur maður ekki hve miklar byrðar eru lagðar á annað fólk.

Þegar langþráður febrúar rann upp beið ég spennt eftir blæðingum, sem ég bjóst jafnvel við að myndu seinka fram í mars vegna streitu, en í fyrsta sinn í mörg ár fékk ég óvenju stuttan tíðahring, 18 daga. Ég held að ég hafi aldrei verið glaðari yfir því að byrja á túr, hringdi niður á deild og var sagt að koma í viðtal og sprautukennslu daginn eftir. Palli var ekki einn í heiminum og við erum sko ekki eina fólkið sem glímir við ófrjósemi á Íslandi. Ég varð alveg kjaftstopp þegar ég sá allan þann fjölda sem beið á biðstofunni. Halló, á allt þetta fólk í erfiðleikum með að geta börn???? Þegar við byrjuðum í okkar fyrstu glasafrjóvgun höfðum við reynt markvisst að eignast barn í 2 ár og 6 mánuði og ég farið í 3 aðgerðir til að ráða bót á vandamálum.

Venjuleg glasafrjóvgun gengur þannig fyrir sig að fyrst er slökkt á hormónakerfi konunnar sem tekur 2 til 3 vikur og svo eru eggjastokkarnir örvaðir til að 10 til 20 egg myndist í stað eins venjulega. Það tekur líka u.þ.b. 2-3 vikur. Egglosinu er svo stýrt með lyfjagjöf þegar þar að kemur. Svo fer fram eggheimta og 2-3 dögum seinna eru frjóvguðum eggjum komið fyrir í legi konunnar. Ég átti sum sé von á að geta fært manninum mínum ánægjulega afmælisgjöf en hann á afmæli í lok mars.

Ég var vissulega búin að lesa um að stundum gengi meðferð illa og tækist stundum alls ekki, en ég hélt að það væru aðrar konur sem lentu í því. Ég hafði alla tíð haldið að það væri allt í lagi með allt innan í mér, þetta væru bara stífluðu eggjaleiðararnir sem kæmu í veg fyrir óléttuna. Langt í frá. Gömlu vandamálin höfðu tekið sig upp aftur, ég var með stórar blóðfylltar blöðrur á eggjastokkunum og legslímuflakkið var farið að aukast aftur. Fyrir vikið virkaði meðferðin ekki sem skyldi og það mynduðust engin nothæf eggbú. Svo eftir 6 vikna árangurslausa meðferð var ákveðið að stöðva meðferð og endurskoða ástand mitt. Ég held að á þessum tímapunkti hafi ég fyrst fyllst vonleysi og talið að ég myndi ekki eignast fleiri börn. Ég gat ekki eignast börn með náttúrulegum hætti og ekki heldur með glasafrjóvgun. Hvað gera danir þá!!!

Leggjast á skurðarborðið eina ferðina enn. Það þurfti að stinga á blöðrunum og fjarlægja legslímuflakkið. Nú var ég orðin svo hundleið á endalausum læknaskoðunum, skurðaðgerðum og sprautustandi að mér var skapi næst að fara bara í eina endanlega aðgerð og láta rífa helv. legið úr mér. Í mörg ár var athyglin búin að vera í fókus á svæðinu sunnan nafla og þegar mér var ljóst að það var bara ekki að virka eins og skyldi og var auk þess endalaus uppspretta alls kyns verkja sem ég hafði hingað til talið að væru bakverkir vegna bílslyss (eins gott að tryggingafélagið komist ekki að þessu) var ég búin að fá nóg og alveg til í að hætta við allt saman.

En læknirinn á Glasa var bjartsýnn og uppörvandi og sagði að við þyrftum ekki að bíða lengi heldur drífa strax í örvun eftir kviðarholsspeglunina. Og nú gekk allt eins og í sögu, það náðust 7 egg og af þeim frjóvguðust 3. Í fyrstu meðferð er einungis tveimur fósturvísum komið fyrir til að minnka líkur á fjölburafæðingum og þá tók við tveggja vikna bið eftir blóðprufu þar sem þungunarhormón er mælt. Aðeins viku eftir uppsetningu var ég orðin viss um að vera eigi kona einsömul lengur.

Ég hef ekki hugmynd hvers vegna ég vissi það, því áfram var ég á sprautum, nú lyfjum sem myndu stuðla að festingu fósturvísanna og þau orsökuðu spennu í brjóstum og verkjum í legi strax frá fyrsta degi eftir uppsetningu. Þ.e. sömu einkenni og ólétta veldur. Samt var ég viss. Kannski af því að gigtarverkir sem ég þjáist alla jafna af voru mildari en ónæmiskerfið bælist á meðgöngu og þess vegna verða gigtarsjúklingar oft betri á meðan konan er ólétt. Ég stóðst ekki mátið og tók óléttupróf 3 dögum fyrir blóðprufu. Ég vissi vel að það yrði jákvætt, lyfin sem ég var á myndu gefa jákvæða niðurstöðu. Ég tók svo annað próf tveimur dögum seinna til að sjá hvort línan á óléttuprófinu væri að dofna eða dökkna, hún var aðeins dekkri svo ég vissi að þá væru miklar líkur á að blóðprufan yrði líka jákvæð.

Daginn eftir var svo hringt frá Glasadeildinni og mér tilkynnt að prófið væri jákvætt, en ég yrði að mæta tvisvar í viðbót í blóðprufur með tveggja daga millibili til að sjá hvort þungunarhormónið væri að hækka eðlilega, en í upphafi meðgöngu tvöfaldast það á hverjum tveimur dögum. Næstu tveir dagar voru óneitanlega lengi að líða, en þegar sú niðurstaða fékkst, létti mér óumræðilega. Ég var sannarlega orðin ólétt.

Þegar ég varð ólétt af Dúlla 5 árum áður tók ég smá stríðsdans á baðherbergisgólfinu af gleði, en í þetta sinn voru fagnaðarlætin ofurlítið hógværari. Kannski af því að ég þorði enn ekki að trúa að ég fengi barn í hendurnar, meðgangan með öllum sínum hættum og hugsanlegu fósturláti var framundan, en sem betur fer gekk hún framar vonum og í desember 2002 fæddi ég lítinn sólargeisla, 5 vikum fyrir tímann. Barnalæknirinn sagðist ekki trúa að meðgangan hefði bara staðið í 35 vikur, því drengurinn var 13 merkur og 50 cm á lengd, eða á við venjulegt fullburða meðalbarn.

Það hafa ábyggilega verið eitthver undraefni í glösunum á Tæknifrjóvgun, alla vega er útkoman einstaklega góð.